الشيخ محمد تقي بهجت
293
جامع المسائل ( فارسي )
و اظهر عدم دخول استثناء است در اقرار ، يعنى مبطل اقرار است تعقّب آن به نحو اتّصال بر استثناء منافى با جزم لازم در اقرار ، مثل منع آن در طلاق و عتق . حروف قَسم حروف قسم در لغت عرب سه است : « باء » كه بر ظاهر و مضمر داخل مىشود ، و « واو » كه بر جميع اسماء ظاهره داخل مىشود ، و « تاء » كه فقط به لفظ جلاله داخل مىشود . و اظهر عدم قبول ادعاى عدم ارادهء يمين است در مذكورات ؛ و در حكم واقعى ، دوران مدار نيّت واقعاً محتمل است . و حذف اين حروف با قرينهء بر محذوفِ متعيّن و خفض مذكور ، جائز است و مانع از انعقاد يمين نيست ؛ بخلاف رفع مذكور يا نصب آن بنا بر احوط . و جائز است حلف به عبارت « ها الله » ، يا « لا ها الله » ، و « ايمُنُ الله » كه تقدير آن « ايمن الله قَسَمى » است و تخفيف آن به « ايمُ الله » و « مُ الله » به نحوى كه در لغت متفقه ثابت باشد .